Paracelsus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Paracelsus
łac. Philippus Aureolus Theophrastus Bombast von Hohenheim
Portret autorstwa Quentina Masseysa
Portret autorstwa Quentina Masseysa
Imię i nazwisko Niemiecki Filipus Aureolus Theophrastus Bombastus von Hohenheim
Data urodzenia 21 września 1493 ( 1493-09-21 )
Miejsce urodzenia Np. Kanton Schwyz , Związek Szwajcarski
Data zgonu 24 września 1541 ( 1541-09-24 ) (wiek 48)
Miejsce śmierci Salzburg , Okręg Austriacki , Święte Cesarstwo Rzymskie
Kraj Szwajcaria
Sfera naukowa medycyna , alchemia , astrologia
Miejsce pracy Uniwersytet w Bazylei
Alma Mater Uniwersytet w Bazylei, Uniwersytet w Ferrarze
Tytuł akademicki profesor fizyki , medycyny i chirurgii
Znany jako prekursor farmakologii
Wikicytaty logo Cytaty na Wikicytacie
Logo Wikiźródła Prace na Wikiźródłach
Logo Wikimedia Commons Pliki multimedialne w Wikimedia Commons
Artykuły o hermetyzmie
Hermetyczność
Hermes Trismegistus
Panteon
Książki ogólne
Nauki i praktyki
Symbole hermetyzmu

Paracelsus ( łac. Paracelsus , prawdziwe nazwisko Philippe Aureol Theophrast Bombast von Hohenheim [1] , łac. Philippus Aureolus Theophrastus Bombastus von Hohenheim ; urodził się prawdopodobnie w 1493 r., Np. Kanton Schwyz - zmarł 24 września 1541 r.), Salzburg alchemik , lekarz, filozof , przyrodnik , filozof przyrody renesansu , jeden z twórców jatrochemii . Poddany krytycznej rewizji idei medycyny starożytnej [2] . Przyczynił się do wprowadzenia chemikaliów do medycyny. Uważany za jednego z twórców współczesnej nauki .

Wymyślony przez niego [3] , pseudonim Paracelsus , przetłumaczony z łaciny (para – „blisko, blisko”) oznacza „podchodzi Celsus ”, antyczny rzymski encyklopedysta i znawca medycyny I wieku [4] .

Współcześni porównywali działalność Paracelsusa z działalnością Marcina Lutra , ponieważ, podobnie jak Luter w religii, Paracelsus był wielkim reformatorem nauki i praktyki medycznej.

Biografia

Paracelsus urodził się w rodzinie lekarza, który pochodził ze starej, ale zubożałej rodziny szlacheckiej . Jego matka opiekowała się chorymi w miejscowym opactwie . Wyglądał bardzo mizernie - duża głowa i smukłe krzywe nogi. W rodzinie Paracelsus otrzymał doskonałe wykształcenie w dziedzinie medycyny i filozofii. W wieku 16 lat znał podstawy chirurgii , terapii i był dobrze zorientowany w podstawach alchemii . W wieku 16 lat Paracelsus opuścił dom na zawsze i poszedł na studia na Uniwersytecie w Bazylei . Następnie studiował w Würzburgu u opata Johanna Trithemiusa , jednego z największych adeptów magii, alchemii i astrologii [5] . Paracelsus otrzymał wykształcenie uniwersyteckie w Ferrarze , gdzie uzyskał stopień doktora medycyny.

Wędrowny

Od 1517 roku Paracelsus odbył liczne podróże i być może był poprzednikiem lub założycielem tajnych stowarzyszeń, które pojawiły się w XVII wieku w Europie. [ źródło nieokreślone 2696 dni ] ), uczęszczał na różne europejskie uniwersytety, uczestniczył jako medyk w kampaniach wojskowych, odwiedzał ziemie cesarskie, Francję, Anglię, Szkocję, Hiszpanię, Portugalię, kraje skandynawskie, Polskę, Litwę, Prusy, Węgry, Siedmiogród, Wołoszczyzna , stan Półwyspu Apenińskiego (krążyły pogłoski, że odwiedził Afrykę Północną, Palestynę, Konstantynopol, Rosję oraz w niewoli tatarskiej).

Według van Helmonta w 1521 roku Paracelsus przybył do Konstantynopola i otrzymał tam Kamień Filozoficzny . Adeptem, od którego Paracelsus otrzymał ten kamień, był, jak wspomniano w pewnej księdze Aureum vellus (łac. złote runo) (wydrukowana w Rorschach w 1598), niejaki Salomon Trismozin lub Pfeiffer, rodak Paracelsusa. Mówi się, że ten Trismozin również posiadał panaceum; twierdzą, że pod koniec XVII wieku jeszcze żył: widział go jakiś francuski podróżnik [ źródło nieokreślone 2696 dni ] .

Paracelsus podróżował do krajów naddunajskich i odwiedził Włochy, gdzie służył jako chirurg wojskowy w armii cesarskiej i brał udział w wielu wyprawach wojskowych tamtych czasów. W swoich podróżach zbierał wiele przydatnych informacji, nie tylko od lekarzy, chirurgów i alchemików, ale także komunikując się z katami, fryzjerami, pasterzami, położnymi i wróżbitami. Czerpał wiedzę zarówno od wielkich, jak i od małych, od naukowców i od zwykłych ludzi; można go było spotkać w towarzystwie poganiaczy bydła lub włóczęgów, na drogach i w karczmach, co było przyczyną okrutnych wyrzutów i wyrzutów, którymi zasypywali go wrogowie swoich ograniczeń. Spędziwszy dziesięć lat w tułaczce, następnie stosując w praktyce swoją sztukę lekarza, następnie nauczając lub studiując, zgodnie z ówczesnym zwyczajem, alchemię i magię, w wieku trzydziestu dwóch lat wrócił z powrotem do Niemiec, gdzie wkrótce zasłynął po kilku niesamowitych przypadkach uzdrawiania chorych.

W 1526 uzyskał prawa mieszczańskie w Strasburgu , aw 1527, pod patronatem słynnego wydawcy książek Johanna Frobena, został lekarzem miejskim Bazylei . Również w 1527 roku, z polecenia Okskolampadiya, rada miejska mianowała go profesorem fizyki, medycyny i chirurgii, przyznając mu wysoką pensję. Na uniwersytecie w Bazylei prowadził kurs medycyny w języku niemieckim , co było wyzwaniem dla całej tradycji uniwersyteckiej, która zobowiązywała go do nauczania wyłącznie po łacinie . Jego wykłady, w przeciwieństwie do wykładów jego kolegów, nie były prostym powtórzeniem poglądów Galena, Hipokratesa i Awicenny, których prezentacja była jedynym zajęciem ówczesnych profesorów medycyny. Jego nauczanie było naprawdę jego własnym i nauczał go niezależnie od opinii innych ludzi, zdobywając w ten sposób aplauz studentów i przerażając ortodoksyjnych kolegów, łamiąc ustalony zwyczaj nauczania tylko tego, co może być solidnie poparte przez ugruntowane, ogólnie rzecz biorąc, akceptowane dowody, niezależnie od tego, czy były, są zgodne z rozumem i prawdą. W 1528 roku w wyniku konfliktu z władzami miasta Paracelsus przeniósł się do Colmar . W tym czasie był ekskomunikowany z akademii na prawie 10 lat.

W 1529 i 1530. odwiedził Esslingen i Norymbergę. „Prawdziwi” lekarze z Norymbergi oskarżyli go o oszusta, szarlatana i oszusta. Aby odeprzeć ich oskarżenia, zwrócił się do rady miejskiej o powierzenie mu leczenia kilku pacjentów, których choroby uznano za nieuleczalne. Skierowano do niego kilku pacjentów ze słoniowatością, których wyleczył w krótkim czasie, nie prosząc o jakąkolwiek zapłatę. Dowody na to można znaleźć w Archiwum Miejskim w Norymberdze.

Paracelsus wynalazł kilka skutecznych leków. Jednym z jego głównych osiągnięć jest wyjaśnienie natury i przyczyn krzemicy (choroba zawodowa górników).

W kolejnych latach Paracelsus dużo podróżował, pisał, leczył, badał, urządzał eksperymenty alchemiczne, prowadził obserwacje astrologiczne. W 1530 roku w jednym z zamków Beratzhausena ukończył prace nad " Paragranum " (1535). Po krótkim pobycie w Augsburgu i Ratyzbonie przeniósł się do St. Gallen i na początku 1531 roku ukończył tu wieloletnie prace nad pochodzeniem i przebiegiem chorób "Paramirum" (1532). W 1533 przebywał w Villach , gdzie napisał Labirynt błądzących lekarzy (1533) i Kronikę Kartini (1535).

Paracelsus opisał chorobę górników („choroba płuc Schneeberga”; „Von der Bergsucht und anderen Bergkrankheiten”, prawdopodobnie napisana przez niego w latach 1533-1534, ale opublikowana dopiero po śmierci naukowca w 1567), którą później zidentyfikowano jako rak płuc. Choroba górników okazała się być związana z efektem promieniowania jonizującego radonu i krótkożyciowych produktów jego rozpadu, gromadzących się w powietrzu słabo wentylowanych kopalń. [6]

Ostatnie lata

W ostatnich latach jego życia powstały traktaty „Filozofia” (1534), „Ukryta filozofia” (pierwsze wydanie przetłumaczono na język flamandzki , 1533), „Wielka astronomia” (1531) oraz szereg drobnych przyrodniczych dzieł filozoficznych , w tym „Księga nimf, sylfów, pigmejów, salamandrów, gigantów i innych duchów” (1536).

Następnie odwiedził Meren , Karyntię , Extreme i Węgry, by ostatecznie osiedlić się w Salzburgu , gdzie został zaproszony przez księcia Ernsta, bawarskiego palatyna, wielkiego miłośnika tajemnych nauk. Tam Paracelsus mógł wreszcie zobaczyć owoce swojej pracy i zdobyć chwałę. Wreszcie może podjąć praktykę lekarską i pisać prace, nie martwiąc się tym, że być może jutro będzie musiał przenieść się do innego miasta. Ma własny dom na obrzeżach, biuro i laboratorium.

24 września 1541 r. , przebywając w małym pokoju hotelu Biały Koń na bulwarze salzburskim, zmarł po krótkiej chorobie (w wieku 48 lat i 3 dni). Został pochowany na cmentarzu miejskiego kościoła św. Sebastiana.

Okoliczności jego śmierci wciąż nie są jasne, ale najnowsze badania potwierdzają wersję jego współczesnych, według której Paracelsus podczas kolacji został zdradziecko zaatakowany przez bandytów wynajętych przez jednego z jego wrogów, lekarzy. W wyniku upadku na kamień złamał sobie czaszkę, co kilka dni później doprowadziło do jego śmierci.

Los pośmiertny. Pomnik

Salzburg-0210.jpg
Art 04 09 - Herb Paracelsus.jpg

Niemiecki lekarz ST von Semmering zbadał czaszkę Paracelsusa, której ze względu na swoją niezwykłą budowę nie można pomylić z żadną inną i zauważył pęknięcie przebiegające przez kość skroniową (czaszka była często dotykana, a z czasem powiększała się i stawała się wyraźnie widoczna). widoczny). Jest pewien, że takie pęknięcie mogło nastąpić dopiero za życia Paracelsusa, ponieważ kości twardej, ale starej i wyschniętej czaszki nie dało się w ten sposób oddzielić.

Szczątki Paracelsusa ekshumowano w 1572 roku podczas odbudowy kościoła św. Sebastiana w Salzburgu i pochowano za murem otaczającym dziedziniec przed kaplicą św. Philip Neri, dołączony do kościoła; w tym miejscu stoi teraz jego pomnik.

Pomnik
  • Pośrodku piramidy z białego marmuru znajduje się wgłębienie z jego portretem, a nad nim łacińska inskrypcja: Philippi Theophrasti Paracelsi qui tantam orbis famam ex auro chymico adeptus est effigies et ossa donec rus circumdabitur pelle sua.
    („Filip Theophrastus Paracelsus, który zdobył tak wielką chwałę świata za [odkrycie] chemicznego złota, wizerunku i kości; i dopóki nie zostanie ponownie przykryty swoim ciałem”);
  • Pod portretem: Sub reparatione ecclesiae MDCCLXXII. ex sepulchrali eruta heic locata sunt.
    („Z powodu remontu cerkwi [w roku] 1772, od pochówku z powodu epidemii, wykopano je tutaj i umieszczono” [kości Paracelsusa]);
  • Na podstawie pomnika: Conditur hic Philippus Theophrastus insignis Medicinae Doctor qui dira ilia vulnera Lepram Podagram Hydropsin alique insanabilia corporis contagia mirifica arte sustulit et bona sua in pauperes distribuenda locanda honoravit. Anno MDXXXXI. Zgiń XXIV. Septembris vitam cum morte mutavit.
    („Tu leży Filip Teofrast z tytułem doktora medycyny, że wiele wrzodów, trądu, dny moczanowej, opuchlizny i niektórych nieuleczalnych chorób zakaźnych ciała wyleczył cudowną sztuką oraz rozdając i rozdając ubogim swój majątek. roku 1541, w dniu 24 września, został zastąpiony życiem na śmierć ").

Pod tym napisem widnieje herb Paracelsusa w postaci srebrzystego promienia, na którym znajdują się jedna po drugiej trzy czarne kule, a poniżej napis:

  • Pax vivis wymaga aeterna sepultis. ;
  • Pokój dla żywych, wieczny odpoczynek dla umarłych.

Na czarnej tablicy po lewej stronie pomnika znajduje się tłumaczenie tych słów na język niemiecki. Ostatnie dwie inskrypcje zostały wyraźnie przeniesione z pierwotnego pomnika, a ten związany z portretem został dodany w 1572 roku.

Nauczanie Paracelsusa

  • Medycyna średniowieczna, która opierała się na teoriach Hipokratesa , Galena i Awicenny , sprzeciwiał się medycynie „spagirycznej”, stworzonej na podstawie nauk Hipokratesa . Nauczał, że żywe organizmy składają się z tej samej rtęci, siarki, soli i wielu innych substancji, które tworzą wszystkie inne ciała natury; gdy osoba jest zdrowa, substancje te są ze sobą w równowadze; choroba oznacza przewagę lub odwrotnie, brak jednego z nich. Był jednym z pierwszych, którzy zastosowali w leczeniu środki chemiczne.
  • Paracelsus jest uważany za prekursora współczesnej farmakologii , do niego należy zdanie: „Wszystko jest trucizną i nic nie jest pozbawione trucizny; tylko jedna dawka czyni truciznę niewidoczną” (w potocznej interpretacji: „Wszystko jest trucizną, wszystko jest lekarstwem; obie są określone przez dawkę” ). W innej prezentacji to zdanie brzmi bardziej poetycko - „Medycyna to trucizna, ale trucizna to lekarstwo. Tylko jedna dawka zamieni lekarstwo w truciznę, a truciznę w lekarstwo…” .

    Alle Dinge sind Gift, und nichts ist ohne Gift, allein die Dosis macht dass ein Ding kein Gift ist. [7]

  • Według Paracelsusa człowiek jest mikrokosmosem, w którym odbijają się wszystkie elementy makrokosmosu ; łącznikiem między dwoma światami jest moc „M” (od tej litery zaczyna się nazwa Merkurego ). Według Paracelsusa człowiek (będący jednocześnie kwintesencją , czyli piątą prawdziwą istotą świata) jest wytwarzany przez Boga z „wyciągu” całego świata i nosi obraz Stwórcy. Nie ma wiedzy zabronionej dla człowieka, jest on zdolny, a według Paracelsusa nawet zobowiązany do odkrywania wszystkich esencji, które istnieją nie tylko w naturze, ale także poza nią.
Istota ludzka w Paracelsusie zawiera 7 elementów [8] [9] :
  1. Ciało elementarne ” ( ciało materialne lub fizyczne; „Chat” dla Egipcjan i „ Guf ” dla Żydów),
  2. Archeus ” (ciało elektromagnetyczne, które daje fosforowe światło; początek, bez którego ciało fizyczne nie może istnieć ani poruszać; „ Ankh ” Egipcjan i „Coach-ha-guf” Żydów);
  3. Evestrum ” (ciało gwiezdne, astralne; „Ka” Egipcjan i „ Nefesz ” Żydów), którego ojczyzną jest świat astralny ; jest dokładną kopią ciała materialnego, może opuścić ciało fizyczne, towarzyszy duchowi człowieka po jego śmierci;
  4. Spiritus animalis ” (dusza zwierzęca, „Hati” lub „Ab” Egipcjan, „ Ruach ” Żydów), gdzie skupiają się niskie, zwierzęce, egoistyczne instynkty i namiętności;
  5. Anima intelligens ” (inteligentna dusza, „Bai, Ba” Egipcjan i „ Neshamah ” Żydów) – forma, w jaką dusza ludzka jest ubrana w sferach wyższych w momencie zjednoczenia ze światem anielskim;
  6. Anima spiritualis ” (dusza duchowa, ciało duchowe; „Cejbi” Egipcjan i „Czajasz” Żydów) ma boskie pochodzenie, siedziba wszystkich najszlachetniejszych i najwznioślejszych dążeń człowieka,
  7. „Człowiek Nowego Olimpu ” jest iskrą Boskości, częścią boskiego „ja”, która mieszka w człowieku.
  • Paracelsus zastosował idee Agryppy o sympatii i niechęci do medycyny i na ich podstawie zbudował doktrynę specjalnych środków dla każdej części ciała ( arcanum ) i możliwości przeniesienia choroby z człowieka na roślinę lub zwierzę lub zakopać go razem z ludzkimi wydalinami w ziemi [8] ...
  • Paracelsus pozostawił po sobie szereg dzieł alchemicznych , m.in.: „Chemiczny psałterz, czyli filozoficzne zasady o kamieniu mędrców” [10] , „Azot, czyli o drewnie i nici życia” [11] itp. z tych prac użył terminu karzeł .
  • To on nadał nazwę metalowi cynk , używając pisowni „zincum” lub „zinken” w księdze Liber Mineralium II [12] . Это слово, вероятно, восходит к нем. Zinke , означающее «зубец» (кристаллиты металлического цинка похожи на иглы) [13] .

Ученики и последователи

Учение Парацельса и его последователей называется ятрохимией [5] , которую самостоятельно развивали также [16] :

Также Густав Шведский (1568—1607), сын шведского короля Эрика XIV и бывшей служанки, за свои обширные знания имел прозвище «второго Парацельса» [17] .

Труды

Опубликованные при жизни
  • Die große Wundarzney . Ульм , Hans Varnier, 1536; Аугсбург , Haynrich Stayner (Steyner), 1536; Франкфурт-на-Майне , Georg Raben и Weygand Hanen, 1536.
  • Vom Holz Guaico , 1529.
  • Von der Frantzösischen kranckheit Drey Bücher , 1530.
  • Vonn dem Bad Pfeffers in Oberschwytz gelegen, 1535.
  • Prognostications , 1536.
Посмертные публикации
  • Wundt unnd Leibartznei . Франкфурт-на-Майне, Christian Egenolff [en] , 1549; Christian Egenolff, 1555; Christian Egenolff (младший), 1561.
  • Von der Wundartzney: Ph. Theophrasti von Hohenheim, beyder Artzney Doctoris, 4 Bücher . Pietro Perna [en] , 1577.
  • Von den Krankheiten so die Vernunfft Berauben . Базель , 1567.
  • Archidoxa . Краков , 1569.
  • Kleine Wundartzney . Базель, Peter Perna, 1579.
  • Opus Chirurgicum, Bodenstein . Базель, 1581.
  • Медицинские и философские трактаты — четырёхтомник, Базель, Huser, 1589.
  • Хирургические труды. Базель, Huser, 1591 и Zetzner , 1605.
  • Медицинские и философские трактаты — Страсбургское издание, 1603.
  • Kleine Wund-Artzney . Страсбург, Ledertz, 1608.
  • Opera omnia medico-chemico-chirurgica , 3 тома. Женева , 1658.
  • Liber de Nymphis, sylphis, pygmaeis et salamandris et de caeteris spiritibus , 1566
  • Philosophia magna, tractus aliquot , Кёльн , 1567.
  • Philosophiae et Medicinae utriusque compendium , Базель, 1568.

Память

В художественной литературе и кино

  • В произведении Хорхе Луиса Борхеса «Роза Парацельса» одним из героев является Парацельс.
  • В романе « Франкенштейн » главный герой находился под сильным влиянием трудов и идей Парацельса.
  • Парацельс — один из главных героев романа братьев Вайнеров «Лекарство для Несмеяны» (« Лекарство против страха »).
  • Австрийский кинорежиссёр Георг Пабст в 1943 году снял фильм « Парацельс [de] ».
  • Парацельс — одно из главных действующих лиц фильма « Вход в лабиринт ».
  • Часто упоминается в рассказах Г. Ф. Лавкрафта как автор оккультных трудов и алхимик, чьи произведения наряду с произведениями других средневековых учёных-оккультистов используются героями в мистических целях, например, при воскрешении мертвецов.
  • Появляется лично в одной из серий сериала 1987 года «Красавица и чудовище».
  • Является прототипом для персонажа манги и аниме Стальной алхимик , который имеет имя «Ван Гогенхейм» (а также по сюжету мог иметь имя «Теофраст Бомбаст»)
  • В сериале Хранилище 13 выступает в качестве одного из антагонистов сериала, он убил 600 крестьян, чтобы создать философский камень ради обретения бессмертия, но потом был схвачен регентами 9 хранилища и был превращён в бронзовую статую.

Примечания

  1. В современной транскрипции также — Хоэнхайм.
  2. Парацельс . www.hrono.ru. Дата обращения: 25 ноября 2015.
  3. [dic.academic.ru/dic.nsf/enc_philosophy/910#ПАРАЦЕ́ЛЬС0 Философская энциклопедия] // Академик.
  4. Новая философская энциклопедия, 2003 г.
  5. 1 2 Парацельз // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. , 1890—1907.
  6. Розенберг Г.С., Краснощеков Г.П. Всё врут календари! .
  7. Zeno. Volltext Philosophie: Theophrast Paracelsus: Werke. Bd. 2, Darmstadt 1965, S. 508-513.: Die dritte ... (нем.) . www.zeno.org . Дата обращения: 13 апреля 2021.
  8. 1 2 Оккультизм // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. , 1890—1907.
  9. Гартман Ф. Жизнь Парацельса . Стр. 102
  10. Результаты поиска // Google Books
  11. Результаты поиска // Google Books
  12. Hoover, Herbert Clark (2003), Georgius Agricola de Re Metallica , Kessinger Publishing, с. 409, ISBN 0766131971  
  13. Gerhartz, Wolfgang (1996), Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (5th ed.), VHC, с. 509, ISBN 3527201009  
  14. Северинус, Петр // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. , 1890—1907.
  15. «В медицине он является последователем Парацельса» / Флудд, Роберт // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. , 1890—1907.
  16. Иатрохимики и иатрофизики // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. , 1890—1907.
  17. Густав, сын Эрика XIV // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. , 1890—1907.
  18. Paracelsus Prize (недоступная ссылка) . Дата обращения: 4 октября 2016. Архивировано 6 декабря 2016 года.

Литература

  • Володарский В. М. Социальная утопия Теофраста Парацельса // История социалистических учений: сб.статей. — М., 1985
  • Володарский В. М. Образ природы в творчестве Парацельса // Природа в культуре Возрождения. — М., 1992.
  • Володарский В. М. Леонардо да Винчи и Парацельс о магии и алхимии // Леонардо да Винчи и культура Возрождения. — М.: Наука, 2004.- С.176-183. — ISBN 5-02-032668-2
  • Гундольф Ф. Парацельс / Пер. Л. Маркевич, общ. ред. и послесл. В. Н. Морозова. — СПб.: Владимир Даль, 2015. — 191 с. — ISBN 978-5-93615-154-5
  • Зорина Е. В. Парацельс // Дельфис № 24(4/2000)
  • Койре А. Парацельс // Мистики, спиритуалисты, алхимики Германии XVI века / пер.и посл. А.М. Руткевич. — Долгопрудный: Аллегро-Пресс, 1994. — 170 с. — ISBN 5-87859-067-0 .
  • Майер П. Парацельс — врач и провидец. / Пер. Е. Б. Мурзина. — М., 2003.
  • Jole Shackelford. A Philosophical Path for Paracelsian Medicine: The Ideas, Intellectual Context, and Influence of Petrus Severinus (1540—1602). — Copenhagen: Museum Tusculanum Press, 2004. — Pp. 519.
  • Walter Pagel [en] . Paracelsus: An Introduction to Philosophical Medicine in the Era of the Renaissance . — Karger Publishers Switzerland. — ISBN 3-8055-3518-X

Ссылки