Łunochod-1

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Łunochod-1
Aparat 8EL nr 203
Radziecki księżycowy łazik.JPG
Klient ZSRR
Producent ZSRR NPO Ławoczkina (przedsiębiorstwo macierzyste), VNIITransmash (podwozie podwozia)
Operator ZSRR
Zadania eksploracja księżyca
Satelita Księżyc-17
Wyrzutnia Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Bajkonur
Rakieta wspomagająca Proton
Początek 10 listopada 1970
Wejście na orbitę 15 listopada 1970
(na orbitę księżyca)
Specyfikacje
Waga 756 kg
Moc 180 W (bateria słoneczna); 150-170 W ( RTG )
Aktywne życie 11 ziemskich miesięcy
Elementy orbitalne
Typ orbity Powierzchnia księżyca
System wspomagający Niezależne zawieszenie .
Lądowanie na ciele niebieskim 17 listopada 1970
Współrzędne lądowania 38 ° 14-16" s. NS. 35 ° 00′06 ″ W d. / 38,2378 ° c. NS. 35.0017 ° W d. / 38.2378; -35,0017 G
selena.sai.msu.ru/Home/S...
Logo Wikimedia Commons Pliki multimedialne w Wikimedia Commons

Lunokhod-1 (Aparat 8EL nr 203) to pierwszy na świecie łazik, który z powodzeniem działał na powierzchni innego ciała niebieskiego - Księżyca od 17 listopada 1970 do 14 września 1971 . Należy do serii radzieckich zdalnie sterowanych samobieżnych pojazdów „ Łunokhod ” do badania Księżyca ( projekt E-8 ), pracował na Księżycu przez jedenaście dni księżycowych (10,5 miesiąca ziemskiego), przebył 10 540 m .

Opis

Miał on na celu zbadanie cech powierzchni Księżyca, promieniowania kosmicznego radioaktywnego i rentgenowskiego na Księżycu, składu chemicznego i właściwości gleby .

Masa łazika wynosiła 756 kg (w tym podwozie 105 kg , w tym masa podwozia z napędami 88 kg ) [1] .

Długość z całkowicie otwartą baterią słoneczną wynosi 4,42 m , szerokość w górnej części 2,15 m , szerokość przy kołach 1,60 m , wysokość 1,92 m . Układ kół 8×8, przekładnia elektryczna (uszczelnione silniki prądu stałego) z indywidualnym napędem kół. Średnica koła - 510 mm , szerokość - 200 mm , rozstaw osi - 1705 mm , rozstaw kół - 1600 mm , prześwit - 380 mm [1] . Koła wykonane są z metalowej siatki z tytanowymi łopatkami [2] .

Łazik księżycowy miał dwie prędkości, 0,8 i 2,0 km/h , co pozwalało mu poruszać się do przodu i do tyłu. Układ hamulcowy – zwalniacze elektrodynamiczne i mechaniczne jednotarczowe z napędem elektromagnetycznym. Zawieszenie to niezależny, skrętny drążek z wychyleniami dźwigni mechanizmu prowadzącego w płaszczyźnie wzdłużnej. Łazik księżycowy mógł obracać się w miejscu z zerowym promieniem skrętu, w ruchu - z promieniem skrętu 2,7 m (w środku czworokąta nośnego). Kąt podłużny stabilności statycznej wynosi 43 °, kąt poprzeczny 45 °. Łazik księżycowy mógł pokonać półki o wysokości 35 cm i półki o wysokości 40 cm, pęknięcia o szerokości 1,0 m, wzniesienia 20 ° (normatywne; w rzeczywistości obliczenia przejezdności na podstawie wyników ruchu na prawdziwym regolicie księżycowym wykazały, że łazik księżycowy może wspiąć się na 27-stopniowe zbocze) ... Konstrukcja nośna jest bezramowa, z podtrzymującym szczelnym pojemnikiem, który jest pionowym stożkiem ściętym o wypukłych podstawach (o mniejszej średnicy w dolnej podstawie) wykonanym ze stopów magnezu. Górna podstawa służy jako chłodnica-chłodnica systemu termoregulacji, od góry zamykana jest obrotową pokrywą z osią z tyłu podstawy. Osłona posiada napęd elektromechaniczny i może być zamocowana w dowolnej pozycji w zakresie kątów od 0 do 180°. Po jego wewnętrznej stronie znajduje się bateria słoneczna; dodatkowo osłona zamyka grzejnik podczas księżycowej nocy i zapobiega odpływowi ciepła [1] .

Bateria słoneczna zbudowana jest z ogniw krzemowych połączonych w obwód szeregowo-równoległy, dostarcza do 1 kW mocy elektrycznej [2] .

Dostarczony na powierzchnię Księżyca 17 listopada 1970 r. przez radziecką stację międzyplanetarnąŁuna-17 ” i pracował na jej powierzchni do 14 września 1971 r. (tego dnia przeprowadzono ostatnią udaną sesję łączności z aparatem). Tak więc czas trwania operacji „Łunokhod-1” wynosił 302 dni [1] .

Ekwipunek

Kopia Lunokhod-1 (z otwartą baterią słoneczną) w Muzeum Pamięci Kosmonautyki w Moskwie
Pilot „Lunokhod” (panel operatora anteny wysokokierunkowej) [uwaga 1]
Panel sterowania do ustalania skoku maszyny [uwaga 1]
  • Dwie kamery telewizyjne (jedna kopia zapasowa), cztery telefotometry panoramiczne;
  • Spektrometr fluorescencji rentgenowskiej RIFMA;
  • teleskop rentgenowski RT-1;
  • Drogomierz - penetrometr ProP ;
  • Detektor promieniowania RV-2N;
  • Odbłyśnik laserowy TL.

Utrzymanie temperatury w księżycową noc zapewniało radioizotopowe źródło ciepła B3-R70-4 o początkowej mocy cieplnej 150-170 W , które było uwalniane przez izotop polon-210 (w składzie polonku itru ). Całkowita początkowa masa polonu wynosi 1,1-1,2 g , okres półtrwania 138 dni [3] .

Pokładowa sieć elektryczna dostarczała energię do odbiorców prądem stałym o napięciu 27 V. Źródłem zasilania jest bateria słoneczna i ładowana nią bateria rezerwowa [1] .

Iluminatory kamery głównej i zapasowej zamontowane są z przodu kadłuba na wysokości 950 mm od ziemi. (Uznano, że niskie położenie kamer stwarza trudności operatorom, dlatego do Lunokhod-2 dodano zdalną kamerę na wysokości oczu osoby stojącej.) [1] Kamery transmitowały obrazy o niskiej rozdzielczości z częstotliwość 20 sekund na klatkę. Standard transmisji telewizyjnej był używany zarówno w kamerach telewizyjnych, jak i na monitorze w miejscu pracy kierowcy Lunokhod na Ziemi; Sygnał wideo został przekonwertowany przez elektronikę Lunokhod na sygnał o małej klatce do transmisji wąskopasmowym kanałem na Ziemię. Szybkość transmisji była regulowana poleceniami z Ziemi. W centrum sterowania sygnał został ponownie przekonwertowany na standardowy sygnał wideo. W kamerach zastosowano specjalne tuby odbiorcze - vidicons z regulowaną pamięcią (permahons) [2] typu LI414, które umożliwiły przesyłanie obrazu naświetlanego w setnych częściach sekundy przez kilkadziesiąt sekund w wąskim paśmie częstotliwości z jasnością 500 -600 linii [4] . Kąt widzenia kamer wynosił 50 ° w poziomie [2] . Jedna z kamer znajduje się dokładnie w środku obudowy ciśnieniowej, druga jest przesunięta w prawo o 400 mm, osie optyczne obu kamer są równoległe do osi podłużnej Lunochodu [5] .

W pobliżu kamer znajduje się antena wysokokierunkowa z napędem elektromechanicznym, który zapewnia dokładne nakierowanie anteny na Ziemię oraz nieruchoma antena stożkowa śrubowa, a także wspornik ze sztywno zamocowanym narożnym reflektorem optycznym [1] . W dolnej części przedniej części, blisko ziemi, znajduje się zdalne wyposażenie spektrometru RIFMA.

Po każdej stronie kadłuba znajdują się dwie anteny odbiorcze biczów i (w pływach kadłuba pod ciśnieniem) dwa panoramiczne teleobiektywy, które wykonują panoramy prostopadle do ich osi. Jedna z kamer panoramicznych z każdej strony, z osią poziomą, znajduje się w płaszczyźnie środkowej i ma pionowy pokos w kierunku góra-dół-przód-tył (kąt widzenia 360° × 30°, pozwala na w szczególności do obserwacji gwiazd w celach nawigacyjnych, a także monitorowania stanu kół). Kamera jest wysunięta tak, aby pokrywa księżycowego łazika nie nachodziła na pole widzenia z góry, jej oś znajduje się na wysokości 1113 mm . Te współpracujące ze sobą kamery umożliwiają uzyskanie obrazów stereoskopowych o podstawie stereoskopowej 2,3 m powierzchni znajdujących się w odległości 4,5 m przed i za Lunochodem. Ponadto te teleobiektywy są strukturalnie połączone z umieszczonymi pod nimi księżycowymi czujnikami pionowymi, którymi są okrągłe szklane klosze z promieniową skalą kalibracyjną i metalową kulką swobodnie toczącą się w niej. Obraz skal i kulek kalibracyjnych przekazywany jest w ramach panoram [1] [5] .

Drugi teleobiektyw panoramiczny z każdej strony jest zainstalowany 10° za płaszczyzną na śródokręciu, ma kąt widzenia 180° × 30° i jest nachylony o 15° do pionu, dzięki czemu pokos pokrywa powierzchnię Księżyca po stronie łazik księżycowy w minimalnej odległości 1,4 m. Każda Panorama 180 stopni miała rozdzielczość 500 × 3000 pikseli , panorama 360 stopni miała rozdzielczość 500 × 6000. Wszystkie cztery panoramiczne telefotokamery wykorzystują jednokanałowe fotodetektory ( fotopowielacz FEU-96 o powierzchni fotokatody 3 mm 2 , na którą światło jest przepuszczane za pomocą optomechanicznego systemu skanującego) [4] . Każdy aparat panoramiczny miał ogniskową 12,5 mm , przesłonę 1:6 i odległość ostrzenia od 1,5 m do nieskończoności. Panoramy mogły być transmitowane z dwiema prędkościami (odpowiednio 4 lub 1 linia na sekundę), a pełna panorama 360 stopni została nakręcona w 25 lub 100 minut. W kamerach zastosowano automatyczną regulację czułości sygnałem o stałej czasowej 5...10 s, a także dodatkowy tryb pracy ze zmniejszoną czułością do wykonywania zdjęć Słońca. Podobne kamery panoramiczne zainstalowano na Luna-16 i Luna-20 [5] .

W tylnej części korpusu zamontowano izotopowy generator ciepła, mierzone, napędzane koło licznikowe , penetrometr mechaniczny do badania właściwości gruntu (urządzenie do oceny przepuszczalności) [1] .

Sprzęt w pojemniku ciśnieniowym jest zainstalowany na ramie przyrządu, która jest przymocowana do dolnej ramy mocy. Na tej samej ramie zamocowane są na zewnątrz cztery wsporniki podwozia, składające się z ośmiokołowego śmigła i indywidualnego elastycznego zawieszenia kół. Ugięcie statyczne zawieszenia kół średnich wynosi 60 mm , skrajne 21 mm ; dynamiczne ugięcie zawieszenia wszystkich kół wynosi 100 mm . Każde koło ma indywidualną skrzynię biegów i silnik trakcyjny. W przypadku awaryjnego zablokowania skrzyni biegów lub silnika elektrycznego, oś każdego koła może zostać nieodwracalnie odłączona od skrzyni biegów na polecenie Ziemi poprzez detonację urządzenia pirotechnicznego, które niszczy wał wyjściowy skrzyni biegów wzdłuż osłabionego odcinka; w rezultacie zablokowane koło staje się napędzane. Ta możliwość nigdy nie została wykorzystana podczas eksploatacji [1] . Urządzenie zostało zaprojektowane do poruszania się nawet w przypadku, gdy tylko dwa koła z każdej strony pozostają prowadzące [2] .

Zewnętrzne urządzenia Lunokhod mają pasywną kontrolę temperatury. Zbiornik ciśnieniowy zapewnia stabilizacja temperatury za pomocą dwuobwodowego systemu kontroli termicznej aktywnego obiegu, w skład którego wchodzą obwody grzewcze i chłodzące. Obieg grzewczy łączy izotopowy generator ciepła umieszczony na zewnątrz obudowy ciśnieniowej i wewnętrzny wymiennik ciepła. Obwód chłodzący obejmuje chłodnicę-chłodnicę na górnej podstawie zbiornika ciśnieniowego oraz cztery parowniki-wymienniki ciepła, w których gaz nośny ciepła jest chłodzony przez odparowanie wody (w obiegu otwartym, tzn. woda odparowuje do przestrzeni kosmicznej [2] ). Parowniki-wymienniki ciepła, znajdujące się na linii łączącej chłodnicę z komorą ciśnieniową, dodatkowo schładzają gaz będący nośnikiem ciepła podczas jazdy pod dużymi kątami wzniesienia Słońca. Ruch gazu wzdłuż linii i wewnątrz zbiornika ciśnieniowego zapewnia system przepustnic i wentylatorów, które są sterowane automatycznie. W trakcie eksploatacji temperatura wewnątrz zbiornika ciśnieniowego utrzymywana była w zakresie 273…313 K (0…+40°C) [1] .

Orientację kontrolowano za pomocą żyroskopów wewnętrznych [2] .

Uruchomienie i eksploatacja

Lunokhod1 l 17 z mapą.jpg

Automatyczna stacja międzyplanetarnaŁuna-17 ” z „Łunochodem-1” została wystrzelona 10 listopada 1970 r., a 15 listopada weszła na orbitę sztucznego satelity księżycowego.

W dniu 17 listopada 1970 roku o godzinie 03:46:50 UTC stacja wylądowała bezpiecznie na Morzu Deszczowym w punkcie o współrzędnych 38.25 S. i 325,00 p.p. z prędkością pionową około 2 m/s. Na powierzchnię Księżyca dostarczono pięciokątny proporczyk z płaskorzeźbą V. I. Lenina , flagą państwową ZSRR i godłem państwowym ZSRR [6] . O 06:28 czasu UT rampy zostały odrzucone, Lunokhod-1 otworzył osłony kamer telewizyjnych i przesłał panoramę ramp, aby upewnić się, że nie ma przeszkód, a następnie wjechał na księżycową ziemię, przejechał 20 m na powierzchni i podniósł pokrywę z baterią słoneczną, aby naładować baterię. W ciągu pierwszych trzech ziemskich dni łazik księżycowy przebył 197 metrów i w związku z nadejściem księżycowej nocy przeszedł w tryb gotowości [2] .

W ciągu pierwszych trzech miesięcy planowanych prac, oprócz badania powierzchni, urządzenie wykonało również program aplikacyjny, podczas którego opracowało poszukiwanie lądowiska załogowej kabiny księżycowej . Po zakończeniu programu łazik księżycowy pracował na Księżycu trzy razy więcej niż pierwotnie obliczony zasób (3 miesiące). Podczas pobytu na powierzchni Księżyca Lunokhod-1 przebył 10 540 m [7] , po zbadaniu powierzchni 80 000 , przesłał na Ziemię 211 panoram księżycowych [przypis 2] i 25 000 zdjęć [7] . Maksymalna prędkość jazdy wynosiła 2 km/h . Całkowity czas aktywnego istnienia Lunochodu wynosił 301 dni 06 godzin 37 minut. Na 157 sesji z Ziemią wydano 24 820 poleceń radiowych . Urządzenie do oceny drożności przepracowało 537 cykli określania właściwości fizycznych i mechanicznych warstwy powierzchniowej gleby księżycowej, w 25 punktach przeprowadzono jej analizę chemiczną [8] .

8 marca 1971 r. operatorzy Lunokhod-1, na cześć święta, dwukrotnie „namalowali” cyfrę „8” na księżycu swoimi kołami. [dziewięć]

Ostatnia udana sesja komunikacyjna miała miejsce 14 września 1971 roku o godzinie 13:05 czasu UT, kiedy to zauważono nieoczekiwany spadek ciśnienia w obudowie kadłuba [2] . Do września 1971 r. Temperatura w zamkniętym pojemniku Łunochodu zaczęła spadać, ponieważ zasoby izotopowego źródła ciepła zostały wyczerpane - do tego czasu jego wydzielanie ciepła spadło ponad 4 razy w porównaniu z momentem lądowania. 30 września urządzenie nie nawiązało kontaktu. 4 października wszystkie próby skontaktowania się z nim zostały przerwane i ogłoszono oficjalne zakończenie programu.

Przez 302 dni eksploatacji łazik księżycowy przejechał 10,5 km ze średnią prędkością 0,14 km/h. Był w ruchu przez 18% czasu. Maksymalny czas ciągłego ruchu na pierwszym biegu wynosił 50 sekund, na drugim 9 sekund. Poruszając się w linii prostej, Lunokhod opracował około 2450 poleceń sterowania ruchem na pierwszym biegu i tylko jedno polecenie na drugim. Wykonano 1175 poleceń skrętu w miejscu (nie wykonano skrętów w ruchu) i około 3650 poleceń zatrzymania. W trakcie eksploatacji zdiagnozowano 10-15 niebezpiecznych sytuacji, takich jak zadziałanie zabezpieczenia przechyłu i przechyłu, przeciążenia silników elektrycznych kół napędowych, niezamierzone wjazdy w młode kratery o średnicy około 2 m i kącie nachylenia ścian 15 ... 25 °. Głównymi przyczynami takich sytuacji były rozpoznane błędy w określeniu wielkości i odległości do przeszkód, a także utrata orientacji w terenie. Wynika to z niekorzystnych warunków oświetleniowych z dużym nasłonecznieniem, dlatego w takich okresach zwykle wykonywano prace niewymagające intensywnego ruchu (ładowanie akumulatora, badanie właściwości gleby itp.) [1] . Łazik księżycowy przesłał na Ziemię ponad 20 000 zdjęć , 206 panoram, 25 rentgenowskich analiz składu gleby, ponad 500 wyników fizycznych i mechanicznych badań gleby za pomocą penetrometru [2] .

W marcu 2010 roku „Lunokhod-1” został znaleziony przez badaczy na obrazach sondy LRO [przypis 3] [10] . 22 kwietnia 2010 roku grupa amerykańskich naukowców z University of California w San Diego kierowana przez Toma Murphy'ego poinformowała, że ​​po raz pierwszy od 1971 roku udało im się uzyskać odbicie wiązki laserowej od reflektora Lunokhod-1 [ 11] [12] [13] [14] . Pozycja Lunokhod-1 na powierzchni Księżyca: 38 ° 18'55 ″ s. NS. 35 ° 00'29 ″ W d. / 38,3152°c. NS. 35.0080 ° W d. / 38.3152; -35,0080 ( Łunokhod -1 ) G [15] [16] . Jeden z twórców sowieckiego programu księżycowego, Michaił Marow, powiedział przy tej okazji, że współrzędne obu łazików Lunokhod nigdy nie zostały utracone [17] .

Ścieżka pokonywana przez Lunokhod-1 w dni księżycowe [18]
Księżycowy dzień Data Odległość, metry Notatka
1st 17 listopada 1970 -
24 listopada 1970
197 На юго-восток, отход от лунной ночи
2-й 08 декабря 1970 —
23 декабря 1970
1522 На юго-восток
3-й 07 января 1971 —
21 января 1971
1936 На юго-восток, затем северо-запад с возвратом 18.01.1971 к месту посадки « Луна-17 »
4-й 07 февраля 1971 —
20 февраля 1971
1573 На север, исследование кратера диаметром 540 м
5-й 07 марта 1971 —
20 марта 1971
2004 Исследование кратеров диаметром 540 и 240 м
6-й 06 апреля 1971 —
20 апреля 1971
1029 Исследование кратеров диаметром 540 и 240 м
7-й 06 мая 1971 —
20 мая 1971
197 Исследование кратера диаметром 240 м, движение на северо-запад, исследование небольшого кратера
8-й 04 июня 1971 —
11 июня 1971
1560 Сложный рельеф в межкратерной зоне
9-й 03 июля 1971 —
17 июля 1971
219 На северо-запад, затем северо-восток
10-й 02 августа 1971 —
16 августа 1971
215 На север, исследование кратера диаметром 200 м
11-й 31 августа 1971 —
15 сентября 1971
88 Исследование кратера диаметром 200 м

14 июня 2012 года Международный астрономический союз утвердил названия для 12 кратеров по трассе «Лунохода-1» (кратеры Альберт , Боря , Вася , Валера , Витя , Гена , Игорь , Коля , Костя , Леонид , Николя , Слава ) [19] .

Эксперименты по лазерной локации

На «Луноходе-1» был установлен уголковый отражатель , с помощью которого ставятся эксперименты по точному определению расстояния до Луны. Размеры отражателя составляют 44,8 × 20,4 × 7,5 см , площадь 640 см 2 , он состоит из 14 триппель-призм [20] в форме угла куба, углы которых подогнаны к 90° с погрешностью 0,2 угловой секунды. Все грани триппель-призм, кроме входных, покрыты серебром, увеличивающим коэффициент отражения до 0,9. Нижняя часть панели защищена многослойным термоизолятором. Угловая апертура всего отражателя (угол расхождения светового пучка после отражения) равен 6,0 угловой секунды при облучении светом с длиной волны 694,3 нм [21] . Призмы рассчитаны на работу при температурах от −150 до −4 °C в условиях лунной ночи (днём тепловые деформации значительно ухудшают направленность отражателя). Отражатель (как и идентичный для установки на «Луноходе-2») был заказан у французских фирм «Sud Aviation» и «Jobin et Ivon». Призмы выполнены из высокооднородного плавленого кварца (материал Homosil ); масса отражателя 3,5 кг , размер каждого элемента 8,9 см [22] .

Отражатель «Лунохода-1» в декабре 1970 обеспечил порядка 20 наблюдений из Крымской астрофизической обсерватории с использованием 2,6-метрового Зеркального телескопа Шайна (первое — 5 декабря 1970 г. [21] ), позволявшие определять расстояние до отражателя с погрешностью 3 м , с откликом в среднем 0,07 фотоэлектрона на один лазерный импульс [21] . Однако дальнейшие попытки, повторённые также во Франции и США, в течение долгого времени оставались бесплодными, что привело к мнению, что отражатель перестал функционировать. Усовершенствование аппаратуры в КрАО в 1974 году вновь позволило получать сигналы от отражателя «Лунохода-1» [22] как минимум до начала 1980-х годов [20] ; в 1983 году эти работы прекратились в связи с закрытием в СССР лунных космических программ [23] .

Галерея изображений

См. также

Примечания

Источники

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Кемурджиан А. Л. и др. Планетоходы . — 2-е изд., перераб. и доп.. — М. : Машиностроение, 1993. — С. 332—345. — 400 с. — ISBN 5-217-01207-2 .
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Маров М. Я., Хантресс У. Т. Советские роботы в Солнечной системе: Технологии и открытия. — М. : Физматлит, 2013. — 612 с. — ISBN 978-5-9221-1427-1 .
  3. Радиоизотопные источники тепла (недоступная ссылка) . Дата обращения: 16 октября 2017. Архивировано 17 сентября 2008 года. // Саров ()
  4. 1 2 Урвалов В. А. ФОТОЭЛЕКТРОННЫЕ ПРИБОРЫ ДЛЯ КОСМИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЙ (К 50-летию ЦНИИ «Электрон») . 2006.
  5. 1 2 3 Селиванов А. С., Говоров В. М., Чемоданов В. П., Оводкова С. Г. Телевизионные системы панорамного обзора автоматических лунных станций второго поколения // Техника кино и телевидения. — 1972. — Вып. 5 . — С. 43—46 .
  6. Луноходы на марках // Земля и Вселенная . — 1977. — № 1 . — С. 95 .
  7. 1 2 Марина Марченко. Автоматическая самоходная станция на Луне и доставка лунного грунта // Техника-Молодёжи : журнал. — 1979. — № 5. — С. 20—21.
  8. Лунные зонды СССР , astronaut.ru
  9. Луноходу — 40 лет, интервью Вячеслава Довганя . Голос России.
  10. LRO — новые находки на Луне
  11. James G. Williams and Jean O. Dickey Lunar Geophysics, Geodesy, and Dynamics 13th International Workshop on Laser Ranging , October 7-11, 2002, Washington, DC (англ.)
  12. Турышев В. Г., JPL NASA «Лазерная локация Луны и проверка общей теории относительности» (недоступная ссылка) . Архивировано 25 апреля 2013 года. , Проблемы современной астрометрии : доклад на конференции — Звенигород, 2007.
  13. Lost Soviet Reflecting Device Rediscovered on the Moon (англ.) . space.com (27 April 2010).
  14. Ирина Якутенко. Историческое попадание . Ученые поразили «Луноход-1» лазерным лучом . Lenta.ru (29 апреля 2010) . Дата обращения: 3 марта 2018.
  15. Murphy TW, Adelberger EG, Battat JBR, Hoyle CD, Johnson NH, McMillan RJ, Michelsen EL, Stubbs CW, Swanson HE . Laser ranging to the lost Lunokhod 1 reflector (англ.) // Icarus . — Elsevier , 2011. — Vol. 211 , no. 2 . — P. 1103−1108 . — doi : 10.1016/j.icarus.2010.11.010 . — Bibcode : 2011Icar..211.1103M . — arXiv : 1009.5720 .
  16. Lunokhod-1 traverse map (Landing site "Luna-17") . Moscow State University of Geodesy and cartography (MIIGAiK), German Aerospace Center (DLR) (2012). Дата обращения: 24 августа 2014. Архивировано 22 февраля 2013 года.
  17. Советские ученые никогда не «теряли» «Луноход-2» — академик Маров . РИА Новости (17 марта 2010). — «Сообщения о канадском астрономе, который «нашел» на поверхности Луны советский «Луноход-2», не означают, что советские ученые его «потеряли» — положение лунохода лишь было уточнено, сказал РИА Новости один из разработчиков советской лунной программы, академик Михаил Маров.». Дата обращения: 19 марта 2010. Архивировано 1 июня 2012 года.
  18. Лунные зонды СССР . astronaut.ru.
  19. Карта трассы «Лунохода-1» с утверждёнными в 2012 году названиями кратеров .
  20. 1 2 Абалакин В. К., Кокурин Ю. Л. Оптическая локация Луны // УФН . — 1981. — Т. 134 . — С. 526–535 . — doi : 10.3367/UFNr.0134.198107e.0526 . Открытый доступ [ исправить ]
  21. 1 2 3 Kokurin YL, Kurbasov VV, Lobanov VF, Sukhanovskiĭ AN Second-generation lidar system for determining the distance to the Moon (англ.) // Soviet Journal of Quantum Electronics. — 1983. — Vol. 13 , iss. 6 . — P. 766–771 . — doi :10.1070/qe1983v013n06abeh004312 . [ исправить ]
  22. 1 2 Kokurin YL Current status and future prospects of lunar laser-ranging studies (review) (англ.) // Soviet Journal of Quantum Electronics. — 1976. — Vol. 6 , iss. 6 . — P. 645–657 . — doi :10.1070/qe1976v006n06abeh011563 . [ исправить ]
  23. Кокурин Ю. Л. Лазерная локация Луны. 40 лет исследований // Квантовая электроника. — 2003. — Т. 33 , вып. 1 . — С. 45–47 . Открытый доступ

Cноски

  1. 1 2 В Музее космонавтики и ракетной техники имени В. П. Глушко, Иоанновский равелин Петропавловской крепости , Санкт-Петербург
  2. Сканы панорам «Лунохода-1» доступны на сайте Лаборатории сравнительной планетологии ГЕОХИ
  3. Виден, например, на снимке M114185541RE , сделанном LRO 30 ноября 2009 года на 1961 витке, по информации на сайте камеры LRO . Архивировано 10 апреля 2014 года.

Литература

  • Виноградов А. П., Анисов К. С., Мастаков В. И., Иванов О. Г. Передвижная лаборатория на Луне «Луноход-1» / Отв. ред. акад. А. П. Виноградов. — М. : Наука, 1971. — Т. 1. — 128 с., 3 л. ил. : ил. — 3200 экз.
  • Передвижная лаборатория на Луне «Луноход-1» / Отв. ред. В. Л. Барсуков. — М. : Наука, 1978. — Т. 2. — 183 с. — 1300 экз.

Ссылки